Over de Nationale ombudsman

De Nationale ombudsman behandelt klachten van burgers over de overheid. De Nationale ombudsman is onafhankelijk en onpartijdig. Hij doet zijn werk samen met zo’n 170 medewerkers. Op dit moment is de Tweede Kamer op zoek naar een nieuwe ombudsman na het vertrek van Alex Brenninkmeijer. Tot die tijd is Frank van Dooren waarnemend ombudsman. Substituut-ombudsmannen zijn Addie Stehouwer en Kinderombudsman Marc Dullaert. Wij helpen niet alleen burgers die een probleem hebben met de overheid. De Nationale ombudsman levert daadkrachtig een bijdrage aan het herstel van vertrouwen in de overheid. Niet alleen helpt hij burgers die een probleem hebben met de overheid, hij legt overheidsinstanties ook uit hoe ze moeten handelen. Bij problemen of klachten start de Nationale ombudsman een onderzoek. Alle betrokkenen zijn verplicht om aan dergelijke onderzoeken mee te werken.

Hoog College van Staat

De Nationale ombudsman is een Hoog College van Staat, net als de beide Kamers van de Staten-Generaal, de Raad van State en de Algemene Rekenkamer. Formeel zijn deze Hoge Colleges onafhankelijk van de regering. De onafhankelijkheid van de Nationale ombudsman blijkt uit het feit dat de ambtsdrager van het instituut door de Tweede Kamer wordt benoemd. Deze benoeming is voor een termijn van zes jaar. Ook de benoeming van de substituut Nationale ombudsman gebeurt door de Tweede Kamer, na een aanbeveling van de ombudsman. Jaarlijks brengt de Nationale ombudsman verslag uit aan de Tweede Kamer.

Bevoegdheden en procedure

De Nationale ombudsman is een voorziening ‘in de tweede lijn’. Mensen met een klacht moeten eerst gebruikmaken van de klachtregeling bij de overheidsinstantie. Pas als de burger er samen met de overheidsinstantie niet uitkomt, kan de Nationale ombudsman de klacht behandelen. De bevoegdheden van de Nationale ombudsman liggen vast in de wet. Er is een wet Nationale ombudsman, het bureau is opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht en is verankerd in de grondwet (hoofdstuk 4, artikel 78a). De Nationale ombudsman doet onderzoek naar aanleiding van klachten van burgers. Hij kan ook een onderzoek starten op eigen initiatief. De Nationale ombudsman heeft bijna de hele overheid als werkterrein: de ministeries en hun onderdelen, andere overheidsinstanties (zoals de Sociale Verzekeringsbank en de Dienst Uitvoering Onderwijs (voorheen Informatie Beheer Groep), de politie, de waterschappen, de provincies en een groot aantal gemeenten.

Alleen over gedragingen

De Nationale ombudsman behandelt geen klachten over het beleid van de regering, of over de inhoud van wetten. Alleen als het over gedragingen gaat, dus over de manier waarop instanties hun overheidstaken uitvoeren. Dan mag de Nationale ombudsman een onderzoek beginnen. Bijvoorbeeld als een brief of verzoek traag behandeld is. Of als er geen reactie komt op vragen van de burger. Of als een wettelijk voorschrift onjuist wordt toegepast. an de burger bezwaar maken of in beroep gaan bij de overheidsinstantie zelf, dan moet de Nationale ombudsman daar eerst naar verwijzen.

Geen macht wel gezag

Een uitspraak, advies of rapport van de Nationale ombudsman is iets anders dan een uitspraak van een rechter. De Nationale ombudsman heeft veel bevoegdheden in het onderzoek. Zo is de overheidsinstantie verplicht om mee te werken aan het onderzoek van de ombudsman. Ook voor getuigen is het onderzoek niet vrijblijvend; meewerken aan een onderzoek is verplicht. De ombudsman mag zelfs zo ver gaan dat hij getuigen thuis laat ophalen om aan het onderzoek mee te werken.

De betreffende overheidsinstantie beslist zelf of aan het oordeel van de Nationale ombudsman gevolgtrekkingen verbonden moeten worden. Dat is het verschil met de uitspraak van de rechter. Uitspraken van de Nationale ombudsman kunnen niet worden afgedwongen, de Nationale ombudsman moet het dus hebben van zijn gezag. Dat gezag wordt vooral bepaald door de kwaliteit van het werk: een zorgvuldig onderzoek naar de feiten, een goed onderbouwde en overtuigende beoordeling en een rapportage in leesbare vorm.

Het bureau: 170 medewerkers

Zo’n 170 medewerkers ondersteunen de Nationale ombudsman in zijn werk. Veel van deze medewerkers zijn jurist; zij werken in vijf onderzoeksteams:

Medewerkers van de Frontoffice behandelen vragen van burgers per telefoon of e-mail. De andere afdelingen (Facilitaire dienst, ICT, secretariaten, Communicatie en Bibliotheek, Strategie en Beleid en Personeel en Financiën) ondersteunen het Bureau op een andere manier.

Lees meer over de Nationale ombudsman.


Lees voor

Text Size